Pergola może być niewielkim zadaszeniem tarasu, przestrzenią wypoczynkową w ogrodzie albo konstrukcją, która wizualnie łączy dom z jego otoczeniem. Aby jednak po montażu rzeczywiście spełniała swoje zadanie, przed rozpoczęciem prac warto ustalić znacznie więcej niż sam wygląd.
Znaczenie mają wymiary, miejsce montażu, sposób użytkowania, rodzaj zadaszenia, konstrukcja, dobór drewna oraz przygotowanie podłoża. Im więcej decyzji zostanie podjętych na etapie projektu, tym łatwiej uniknąć późniejszych kompromisów. Właśnie dlatego pergola drewniana na wymiar powinna być projektowana pod konkretną posesję i potrzeby użytkowników, a nie tylko dopasowywana do dostępnego miejsca.
Od czego zacząć planowanie pergoli drewnianej?
Pierwszym pytaniem nie powinno być „jak duża ma być pergola?”, ale do czego będzie wykorzystywana. Innej konstrukcji potrzebujemy nad stołem ogrodowym dla kilku osób, innej nad strefą wypoczynkową z sofami, a jeszcze innej wtedy, gdy pergola ma przede wszystkim osłaniać część tarasu.
Warto wcześniej zastanowić się, czy pod pergolą znajdzie się stół, grill, zestaw wypoczynkowy, jacuzzi, kuchnia ogrodowa czy tylko niewielka strefa relaksu. Pozwala to określić powierzchnię użytkową oraz rozmieszczenie słupów tak, aby później nie ograniczały komunikacji.
Jeżeli pergola ma powstać przy istniejącym tarasie, dobrym punktem wyjścia jest również sposób korzystania z samego tarasu. Projektując pergole ogrodowe na wymiar, warto traktować konstrukcję jako część całej przestrzeni, a nie osobny element ustawiony obok budynku.
Gdzie pergola ma stanąć?
Lokalizacja wpływa zarówno na wygląd konstrukcji, jak i późniejszy komfort użytkowania. Pergola może być połączona z budynkiem, ustawiona bezpośrednio przy elewacji albo stanowić samodzielną konstrukcję w ogrodzie.
Pergola przy domu
To rozwiązanie często stosowane nad tarasem. Pergola może tworzyć naturalne przedłużenie strefy dziennej i pozwala korzystać z przestrzeni bezpośrednio przy wyjściu z salonu lub kuchni. Na etapie projektu trzeba jednak uwzględnić elewację, wysokość drzwi i okien, przebieg rynien, okapy oraz inne elementy budynku.
Pergola wolnostojąca
W większym ogrodzie konstrukcja może stworzyć niezależną strefę wypoczynku. Wtedy większe znaczenie ma jej ustawienie względem stron świata, widoku z domu, istniejącej roślinności i ciągów komunikacyjnych.
Dobrze zaplanowana lokalizacja pozwala też ograniczyć sytuację, w której pergola po montażu zacienia pomieszczenia bardziej, niż zakładano, albo przeciwnie – w najcieplejszej części dnia praktycznie nie zapewnia ochrony przed słońcem.
Jak dobrać wymiary pergoli drewnianej?
Wymiary powinny wynikać z funkcji pergoli. Samo dopasowanie konstrukcji do szerokości tarasu nie zawsze wystarcza. Trzeba również przewidzieć przestrzeń potrzebną do swobodnego ustawienia mebli i poruszania się pomiędzy nimi.
Jeżeli pod pergolą ma znaleźć się duży stół z krzesłami, należy pozostawić miejsce na ich odsunięcie. Przy strefie wypoczynkowej trzeba uwzględnić głębokość mebli oraz przejścia. Z kolei przy konstrukcji obejmującej kuchnię ogrodową warto wcześniej znać jej orientacyjne położenie.
Nie tylko szerokość i długość
Istotna jest również wysokość. Zbyt niska pergola może sprawiać wrażenie ciężkiej i ograniczać światło wpadające do pomieszczeń. Zbyt wysoka może natomiast stracić proporcje względem budynku i słabiej spełniać funkcję osłonową.
Dlatego przy projekcie trzeba patrzeć jednocześnie na wymiary tarasu, wysokość elewacji i proporcje całego domu.
Jaką konstrukcję pergoli wybrać?
Układ konstrukcyjny powinien odpowiadać wielkości pergoli, rodzajowi zadaszenia i warunkom panującym w miejscu montażu. Istotne są między innymi rozstaw słupów, przekroje elementów, sposób wykonania połączeń oraz przenoszenie obciążeń na podłoże.
Przy większych konstrukcjach nie warto dobierać przekrojów wyłącznie na podstawie wyglądu. Pergola pracuje na zewnątrz przez cały rok i musi radzić sobie nie tylko z własnym ciężarem, ale również z obciążeniem pochodzącym od zadaszenia, wiatru czy śniegu.
Szczególnie istotne jest to wtedy, gdy planowane jest pełne zadaszenie albo pergola ma dużą rozpiętość.
Czy pergola drewniana powinna mieć zadaszenie?
Nie każda pergola musi być w pełni zadaszona. Wiele zależy od tego, czy konstrukcja ma zapewniać przede wszystkim cień, czy również umożliwiać korzystanie z tarasu podczas deszczu.
Pergola otwarta
Konstrukcja z otwartą górą zachowuje lekki charakter i może stanowić podporę dla roślin. Chroni jednak przed słońcem w ograniczonym stopniu i nie zabezpiecza przestrzeni przed opadami.
Zadaszenie stałe
Jeżeli priorytetem jest możliwość korzystania z tarasu również przy mniej sprzyjającej pogodzie, można przewidzieć stałe pokrycie. Jego rodzaj trzeba uwzględnić już podczas projektowania konstrukcji, ponieważ wpływa na sposób odprowadzania wody oraz obciążenia przenoszone przez pergolę.
Rozwiązania ruchome
W zależności od projektu możliwe jest również zastosowanie przesłon lub innych elementów pozwalających regulować ilość światła. Takie rozwiązania warto przewidzieć wcześniej, nawet jeśli ich montaż ma nastąpić dopiero później.
Jakie drewno sprawdzi się w konstrukcji pergoli?
Materiał stosowany na zewnątrz powinien być odpowiednio przygotowany i dobrany do charakteru konstrukcji. W pergolach duże znaczenie ma stabilność elementów, ponieważ długie belki i krokwie są szczególnie narażone na odkształcenia.
W konstrukcjach drewnianych mogą być wykorzystywane między innymi materiały takie jak KVH lub BSH. Ich zastosowanie zależy od projektu, wymaganych przekrojów, rozpiętości oraz efektu wizualnego, który chcemy osiągnąć.
KVH
KVH jest drewnem konstrukcyjnym o kontrolowanych parametrach i stabilnych wymiarach. Może dobrze sprawdzać się w elementach konstrukcyjnych pergoli, szczególnie tam, gdzie ważna jest powtarzalność materiału.
BSH
Drewno klejone warstwowo BSH pozwala wykonywać elementy o większych przekrojach i rozpiętościach. Może być przydatne w bardziej rozbudowanych konstrukcjach, w których chcemy ograniczyć liczbę podpór lub uzyskać duże otwarcie pomiędzy słupami.
Sam rodzaj drewna nie przesądza jednak o trwałości pergoli. Znaczenie ma także sposób zabezpieczenia powierzchni, rozwiązanie połączeń i przede wszystkim ograniczenie miejsc, w których może przez dłuższy czas gromadzić się woda.
Jak przygotować miejsce pod montaż pergoli?
Konstrukcja musi zostać stabilnie połączona z podłożem. Sposób posadowienia zależy od miejsca montażu i istniejącej nawierzchni. Inaczej przygotowuje się pergolę stojącą na tarasie, inaczej konstrukcję ustawianą na kostce, płycie betonowej czy w ogrodzie.
Najlepiej ustalić sposób montażu jeszcze przed wykonaniem docelowej nawierzchni. Pozwala to odpowiednio przygotować punkty fundamentowe i uniknąć późniejszego demontażu fragmentów tarasu lub kostki.
Drewno nie powinno stać bezpośrednio na gruncie
Słupy pergoli powinny być oddzielone od podłoża odpowiednio dobranymi elementami montażowymi. Ogranicza to kontakt drewna z wodą i wilgotnym gruntem oraz pozwala prawidłowo zamocować konstrukcję.
Jak dopasować pergolę do domu i ogrodu?
Pergola jest dużym elementem architektonicznym, dlatego jej proporcje i sposób wykończenia mają duży wpływ na wygląd całej posesji. Nie musi dokładnie kopiować budynku, ale powinna tworzyć z nim spójną całość.
Przy nowoczesnej architekturze często sprawdzają się proste linie, oszczędna forma i ograniczona liczba detali. Przy budynkach o bardziej tradycyjnym charakterze można zastosować inne proporcje dachu czy bardziej widoczne elementy konstrukcyjne.
Znaczenie ma również kolorystyka drewna. Można pozostawić widoczny naturalny rysunek materiału albo zastosować wykończenie dopasowane do stolarki okiennej, elewacji lub innych drewnianych elementów na posesji.
Oświetlenie, rolety i wyposażenie – warto pomyśleć o nich wcześniej
Jednym z najczęstszych błędów jest planowanie wyposażenia dopiero po wykonaniu konstrukcji. Tymczasem już na etapie projektu można przewidzieć rozwiązania, które później znacząco poprawiają komfort korzystania z pergoli.
Dotyczy to między innymi oświetlenia, gniazd elektrycznych, promienników ciepła, rolet bocznych czy instalacji potrzebnej przy kuchni ogrodowej. Nawet jeśli część wyposażenia zostanie zamontowana później, wcześniejsze przygotowanie tras przewodów pozwala uniknąć prowadzenia ich po widocznych elementach konstrukcji.
Pergola, taras i ogród powinny tworzyć jedną przestrzeń
Jeżeli pergola ma powstać nad nowym tarasem, warto projektować oba elementy równocześnie. Pozwala to ustalić położenie słupów jeszcze przed wykonaniem nawierzchni oraz dopasować wymiary tarasu do późniejszego wyposażenia.
W takim przypadku można również odpowiednio zaplanować przejścia pomiędzy domem, tarasem i ogrodem. Więcej informacji o samym wykonaniu nawierzchni znajdziesz na stronie tarasy drewniane na wymiar.
Dlaczego pergolę warto zaprojektować na wymiar?
Gotowa konstrukcja ma z góry określone wymiary i rozwiązania. Przy projekcie indywidualnym punktem wyjścia jest natomiast miejsce montażu oraz sposób, w jaki właściciele chcą korzystać z przestrzeni.
Można dzięki temu dopasować szerokość i wysokość, rozmieszczenie podpór, rodzaj dachu, wykończenie drewna oraz przygotowanie pod przyszłe wyposażenie. Ma to szczególne znaczenie przy istniejących tarasach i budynkach, gdzie nawet niewielka zmiana wymiarów może decydować o wygodzie użytkowania.
W WDECHE wykonujemy pergole drewniane na wymiar wraz z projektem i montażem u klienta. Realizujemy konstrukcje między innymi w Świdnicy, Wrocławiu oraz innych miejscowościach Dolnego Śląska.
Najczęstsze pytania przed zamówieniem pergoli drewnianej
Jak duża powinna być pergola nad tarasem?
Wielkość powinna wynikać przede wszystkim z planowanego sposobu użytkowania. Trzeba uwzględnić wymiary mebli, przestrzeń potrzebną do przechodzenia oraz proporcje tarasu i budynku. Dlatego nie ma jednego uniwersalnego wymiaru odpowiedniego dla każdej posesji.
Czy pergola może zostać zamontowana przy istniejącym tarasie?
Tak, jednak przed projektem trzeba sprawdzić sposób wykonania nawierzchni oraz możliwość prawidłowego zamocowania słupów. W niektórych przypadkach konieczne może być wykonanie dodatkowych punktów fundamentowych.
Czy pergola drewniana może mieć pełne zadaszenie?
Tak. Rodzaj pokrycia należy jednak uwzględnić podczas projektowania całej konstrukcji. Zadaszenie wpływa na obciążenia, sposób odprowadzania wody oraz przekroje elementów konstrukcyjnych.
KVH czy BSH – co wybrać do pergoli?
Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich konstrukcji. Dobór zależy między innymi od rozpiętości, przekrojów elementów i projektu pergoli. KVH może sprawdzić się w wielu standardowych rozwiązaniach konstrukcyjnych, natomiast BSH daje większe możliwości przy dużych elementach i rozpiętościach.
Czy warto zaplanować oświetlenie przed montażem pergoli?
Tak. Nawet jeśli lampy będą montowane później, wcześniejsze zaplanowanie instalacji pozwala dyskretnie poprowadzić przewody i ograniczyć konieczność późniejszych przeróbek konstrukcji.
Czy pergolę można później rozbudować?
Wiele elementów można dodać później, jednak możliwość rozbudowy najlepiej przewidzieć już podczas projektowania. Dotyczy to szczególnie zadaszenia, osłon bocznych, instalacji elektrycznej i elementów zwiększających obciążenie konstrukcji.
Co warto ustalić przed projektem pergoli?
Przed rozpoczęciem prac warto mieć odpowiedzi przynajmniej na kilka podstawowych pytań: gdzie dokładnie ma stanąć pergola, ile osób będzie z niej korzystać, jakie meble znajdą się pod konstrukcją, czy potrzebne jest pełne zadaszenie i jakie dodatkowe wyposażenie może pojawić się w przyszłości.
Nie trzeba natomiast samodzielnie określać przekrojów belek czy szczegółów połączeń. Te rozwiązania powinny wynikać z konstrukcji oraz warunków konkretnej realizacji. Dobrze przygotowany projekt pozwala połączyć oczekiwany wygląd z funkcjonalnością i prawidłowym wykonaniem pergoli.
